Nornik łąkowy
Microtus pennsylvanicus[1] | |||||
(Ord, 1815) | |||||
![]() | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Infragromada | |||||
Rząd | |||||
Podrząd | |||||
Infrarząd | |||||
Nadrodzina | |||||
Rodzina | |||||
Podrodzina | |||||
Plemię | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
nornik łąkowy | ||||
Synonimy | |||||
| |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[14] | |||||
![]() |
Nornik łąkowy[15] (Microtus pennsylvanicus) – gatunek ssaka z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Nornik łąkowy występuje we wschodniej Ameryce Północnej zamieszkując w zależności od podgatunku[16]:
- M. pennsylvanicus pennsylvanicus – skrajnie południowo-wschodni Quebec i Nowy Brunszwik, Kanada oraz Dakota Południowa, północna i wschodnia Nebraska oraz skrajnie północno-wschodni Kansas na wschód od wybrzeża Oceanu Atlantyckiego od Maine na południe do Karoliny Południowej, Stany Zjednoczone.
- M. pennsylvanicus acadicus – Wyspa Księcia Edwarda i Nowa Szkocja, Kanada.
- M. pennsylvanicus breweri – nornik piaskowy – Muskeget Island, Massachusetts, Stany Zjednoczone.
- M. pennsylvanicus copelandi – skrajnie południowy Nowy Brunszwik, Kanada.
- M. pennsylvanicus enixus – środkowy i północno-wschodni Quebec oraz Labrador, Kanada.
- M. pennsylvanicus fontigenus – zachodnie Ontario i południowy Quebec, Kanada.
- M. pennsylvanicus labradorius – północno-zachodni Quebec, Kanada.
- M. pennsylvanicus magdalenensis – Wyspy Magdaleny, Quebec, Kanada.
- M. pennsylvanicus nigrans – wschodnia Wirginia i północno-wschodnia Karolina Północna, Stany Zjednoczone.
- M. pennsylvanicus provectus – Block Island , Rhode Island, Stany Zjednoczone.
- M. pennsylvanicus shattucki – wyspy Isleboro i North Haven, Maine, Stany Zjednoczone.
- M. pennsylvanicus terraenovae – Nowa Fundlandia, Kanada.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1815 roku amerykański przyrodnik George Ord nadając mu nazwę Mus pennsylvanica[2]. Holotyp pochodził z łąki poniżej Filadelfii, w Pensylwanii, w Stanach Zjednoczonych[17].
We wcześniejszych ujęciach systematycznych M. pennsylvanicus obejmował zarówno M. drummondii, jak i M. dukecampbelli jako podgatunki, chociaż obecnie te dwa taksony są uważane za odrębne gatunki na podstawie danych genetycznych[16]. Dane genetyczne wskazują, że gatunek ten jest gatunkiem siostrzanym M. drummondii z którym tworzą grupę sisotrzana z M dukecampbelli[16]. M' breweri jest zwykle uważany za odrębny gatunek, lecz badania przeprowadzone w 2020 roku wykazały, że jest podgatunekiem M. pennsylvanicus[18]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World wstępnie rozpoznają dwanaście podgatunków choć zachodzi potrzeba przebadania ich pod kątem nowoczesnych technik[16].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Microtus: gr. μικρος mikros „mały”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[19].
- pennsylvanicus: Pensylwania, Stany Zjednoczone[20].
- acadicus: Akadia (fr. Acadie, ang. Acadia) (była kolonia francuska (obecnie Nowa Szkocja), Kanada)[20].
- breweri: dr Thomas Mayo Brewer (1814–1880), amerykański polityk, redaktor gazety, wydawca, owolog[21].
- enixus: łac. enixus „wytrwały, gorliwy”[22].
- fontigenus: łac. fontigena „urodzona przy źródłach lub studniach” (termin poetycki odnoszący się do Muz)[6].
- labradorius: Labrador, Kanada[20].
- magdalenensis: Wyspy Magdaleny, Quebec, Kanada[20].
- nigrans: łac. nigrans, nigrantis „czarny, koloru czarnego, ciemny”, od nigrare „być czarnym”, od niger „czarny”[20].
- provectus: łac. provectus „zaawansowany”[23].
- shattucki: prof. George Cheyne Shattuck, Jr. (1813-1893), amerykański lekarz w Harvard Medical School w latach 1855–1873[20].
- terraenovae: łac. terra „ziemia”; novus new (tj. Nowa Fundlandia, Kanada)[20].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 107–131 mm, długość ogona 33–64 mm, długość ucha 12–16 mm, długość tylnej stopy 18–24 mm; masa ciała około 44 g[24]. Garnitur chromosomowy wynosi 2n = 46, FN = 50[24].
Ekologia
[edytuj | edytuj kod]Występuje na terenach trawiastych i lasach często w pobliżu wody. Nornik łąkowy z łatwością przystosowuje się do najrozmaitszych środowisk. Tworzy kolonie, jednak w ich obrębie każdy dorosły osobnik ma własne terytorium. Gryzonie te robią wiodące w runi ścieżki. Żywi się pokarmem roślinnym, jak kora, nasiona, korzenie i trawy. Gniazda z trawy buduje w płytkich chodnikach biegnących pod ścieżkami lub w głębszych norach.
Samice w ciągu roku wydają na świat od 3 do 13 miotów, a liczba młodych w miocie może dochodzić do 10. Ciąża trwa 3 tygodnie, a w ciągu 3 tygodni samice są już dojrzałe płciowo.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Microtus pennsylvanicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b G. Ord: Zoology. W: W. Guthrie: A new geographical, historical, and commercial grammar; and present state of the several kingdoms of the world. Wyd. 2. Cz. 2. Philadelphia: Johnson & Warner, 1815, s. 292. (ang.).
- ↑ S.F. Baird: General Report upon the Zoology of the Several Pacific Railroad Routes. Cz. 1: Mammals. Washington: A. P. Nicholson, 1858, s. 525.
- ↑ O. Bangs. Description of a new field mouse (Arvicola terraenovae sp. nov.) from Codroy, Newfoundland. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 9, s. 129, 1894. (ang.).
- ↑ O. Bangs. Preliminary description of a new vole from Labrador. „The American naturalist”. 30 (360), s. 1051, 1896. (ang.).
- ↑ a b O. Bangs. On a small collection of mammals from Lake Edward, Quebec. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 10, s. 48, 1896. (ang.).
- ↑ O. Bangs. Notes on the mammals of Block Island, Rhode Island. „Proceedings of the New England Zoölogical Club”. 4, s. 20, 1908. (ang.).
- ↑ O. Bangs. Preliminary description of a new race of the eastern vole from Nova Scotia. „The American naturalist”. 31 (363), s. 239, 1897. (ang.).
- ↑ Youngman 1967 ↓, s. 581.
- ↑ V.O. Bailey. Descriptions of eleven new species and subspecies of voles. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 12, s. 88, 1898. (ang.).
- ↑ Youngman 1967 ↓, s. 579.
- ↑ S.N. Rhoads & R.T. Young. Notes on a collection of small mammals from northeastern North Carolina. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 49, s. 307, 1897. (ang.).
- ↑ R.H. Howe, Jr.. A new race of Microtus pennsylvanicus. „Proceedings of the Portland Society of Natural History”. 2, s. 201, 1901. (ang.).
- ↑ F. Cassola , Microtus pennsylvanicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-2 [dostęp 2021-12-04] (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 238. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 362. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Microtus (Mynomes) pennsylvanicus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-12-04].
- ↑ D.J. Jackson & J.A. Cook. A precarious future for distinctive peripheral populations of meadow voles (Microtus pennsylvanicus). „Journal of Mammalogy”. 101 (1), s. 36–51, 2020. DOI: 10.1093/jmammal/gyz196. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 424, 1904. (ang.).
- ↑ a b c d e f g The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- ↑ B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 55–56. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 82.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 186.
- ↑ a b U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 342. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Edmund C. Jaeger , Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256, OCLC 637083062 (ang.).
- P.M. Youngman. Insular populations of the meadow vole, Microtus pennsylvanicus, from northeastern North America, with descriptions of two new subspecies. „Journal of Mammalogy”. 48 (4), s. 579–588, 1967. DOI: 10.2307/1377581. (ang.).
- dr P. Whitfield: Ilustrowana Encyklopedia Zwierząt. Warszawa: 1997. ISBN 83-7066-683-3.